Klik op de foto voor de situatie voor en na de restauratie
 Radioset, "bloksysteem" bestaande uit vier koppelbare elementen
Donkerbruine gebeitste eikenhouten kastjes met ebonieten front, bakelieten knoppen en messing koppelstrips en verbindingspunten.
De set bestaat uit een afstemmodule met een vaste en een beweegbare spoel, een HF-module met 1 buis en 1 insteekspoel, een detectormodule met 1 buis en een eindversterker met 2 buizen. Waarschijnlijk waren alle lampen helgloeiers. In het toestel zaten nog 2 Philips DII lampen. De vermoedelijke buizenbezetting was Philips DII (HF), DI (detector), 2 x DII (eindversterker). Alle spoelen hebben een massieve en een holle pen. De penmaat lijkt Engels: hartsafstand 19 mm, pendikte 4,8 mm. Een van de koppeltrafo's is van het Duitse Böco, op de andere staat DPM. Verder zijn er geen gemerkte onderdelen.
Op de HF-module zijn aan de bovenzijde de teksten "Erres G RADIOFON" en onderaan "R.S. Stokvis & Zonen" aangebracht, op de overige kastjes staat de tekst "RADIOFON", met uitzondering van de eindversterker. De door N.S.F. gemaakte Erres G werd in Nederland in 1923 geïntroduceerd, maar die lijkt maar weinig op deze unit. De enige overeenkomst is dat het ook een HF module is. De rol die Stokvis bij het tot stand komen van deze module gespeeld heeft, is nog steeds onduidelijk.
De set komt uit Finland, maar is zeer waarschijnlijk gemaakt in Noorwegen.
Met veel dank aan de gulle gever: Carl Fredrik Sandelin, Helsinki, Finland.
Geschiedenis
De radioset komt uit Finland, waar hij in 1939 in een zomerhuis werd achtergelaten door een Fin die vluchtte bij het uitbreken van de Winteroorlog tussen de Sowjetunie en Finland, die begon op 30 november 1939 en eindigde op 13 maart 1940. Na de oorlog, in 1949, werd het zomerhuis gekocht door een Finse dame, die de radio daar aantrof. Een kleinzoon zocht uiteindelijk informatie over Erres en Stokvis en belandde op mijn website. In 2018 werd de set aan mij geschonken; in januari 2019 werd hij naar Nederland opgestuurd.
Gezien deze historie zou de radio in een aantal landen in de wijde omgeving gemaakt kunnen zijn. Finland zelf valt af, omdat de afkortingen voor lange en korte golf niet overeenkomen met de daarvoor gebruikte graveringen (L en K) op de afstemunit. In het Fins zouden daarvoor de letters P (Pitka) en L (Lyhyt) gebruikt zijn. Het meest voor de hand ligt Noorwegen.

In Noorse bronnen wordt "Radiofon" gevonden als merk van Einar Rustad & Co, Rosenkrantzgt. 20/28, Kristiania (Oslo). Deze fabrikant is actief in het midden van de jaren '20 van de vorige eeuw. Het bedrijf maakt vanaf 1923 radio's, verkoopt radiolampen onder haar eigen merknaam en materiaal voor zelfbouw. Advertenties van het bedrijf verschijnen van 1923 t/m 1925. In 1926 gaat het bedrijf in liquidatie en in 1927 volgt de schriftelijke afhandeling daarvan. Kort na de Tweede Wereldoorlog duikt er in de stad Bergen opnieuw een bedrijf op met de naam "Radiofon" (Radiofon-Radiofabrikk, A/S), maar deze firma lijkt niets te maken te hebben met het bedrijf uit de jaren '20.

  In het maartnummer van 2008 van Hallo! Hallo!, nr 101 van de Noorse radiovereniging, Norsk Radiohistorisk Forening NRHF, staat een foto van een iets nieuwere radio van Radiofon (waarschijnlijk van rond 1924), waarbij vooral een vrij unieke ompoolschakelaar opvalt en - in iets mindere mate - een kartelmoertje waarmee bij het bloksysteem de modules via een strip aan elkaar kunnen worden gekoppeld.
Kartelmoertje van een iets later Radiofon toestel Kartelmoertje van 1 van de modules van de Radiofon Combinatie Schakelaar op een later Radiofon toestel. Het ebonieten koppelstukje tussen de 2 messing strips is verdwenen. Schakelaar op de HF module van de Radiofon combinatie met ebonieten koppelstukje  
Advertentie in het blad Fiskaren 19 september 1923
In Noorwegen beginnen de eerste experimentele radio-uitzendingen in het voorjaar van 1923 met een zender van 500 watt in Tryvannshøgda bij Oslo. Overal in het land worden door dagbladen radiocursussen aangeboden aan de abonnees. De cursussen worden gegeven in samenwerking met het bedrijf Radiofon, dat ook de apparatuur levert. De kosten van de cursus worden in mindering gebracht op de aanschafprijs. In de krant "Nationen", bijvoorbeeld, wordt op 14 september van dat jaar een radiocursus voor de abonnees aangekondigd met de titel: "Radiokurset begynder om 8 dage". Bij deze cursus worden losse Radiofon units gebruikt, blijkt uit dit fragment uit het artikel: "Voor de deelnemers aan de cursus is er, zoals u weet, de mogelijkheid om zeer goedkope maar volledig werkende radio's te kopen. De apparaten zijn van het bekende "Radiofon"-type. Dit betekent dat alle units in behuizingen van dezelfde grootte en met hetzelfde uiterlijk zijn gemonteerd, zodat u kunt kiezen hoe groot u de radio wilt maken, wanneer u de individuele "blokken" aanschaft. Velen willen graag beginnen met een eenvoudig apparaat, makkelijk te bedienen en goedkoop in aanschaf. Als u wilt, kunnen na verdere oefening (en het sparen van voldoende geld…) nieuwe units of versterkers worden gekocht. Deze kunnen altijd heel eenvoudig verbonden worden met de units die u al hebt gekocht, zodat dus geleidelijk het bereik en het volume kunnen worden aangepast. Dit grote voordeel van het "bloksysteem" heeft ertoe geleid dat alle "Radiofon"-apparaten nu volgens dit systeem worden vervaardigd".
Het lijkt er dus op dat deze radiocombinatie een van de eersten is die in Noorwegen op de markt kwam.
Gegevens Buizen  
Serienummer: geen
Afmetingen (h×b×d): 20,5 x 56 x 10,8 cm
Bouwjaar: ±1923
Gekregen in: 2018
Voltage: 4/80 volt
   

Klik op een buis voor meer informatie

Schema

Wat werd in 1923 uitgezonden?

 

Luister naar "High Society" door King Oliver's Jazz Band, opgenomen in Chicago, 24 juni 1923

De Radiofon afstem unit De Erres G / Radiofon HF unit
De Radiofon detector De eindversterker
De Radiofon afstem unit De Erres G /Radiofon HF versterker

De Radiofon detector De eindversterker

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op zaterdag 27 april 2019